Nederlandse jongeren verlaten Facebook massaal, schreeuwen de koppen. De reden die vaak wordt aangehaald is dat er steeds meer ouderen (lees: vaders, moeders, ooms, tantes, zelfs opa’s en oma’s) ook op Facebook zitten. Jongeren voelen zich bekeken en wenden zich tot andere, nieuwere social media, zo is de gedachte. Maar klopt dit wel? Ik denk slechts deels.

Het lijkt erop alsof ieder sociaal netwerk een houdbaarheidsdatum heeft. We hebben allemaal de ondergang van Myspace en – meer recentelijk – Hyves kunnen aanschouwen. Nu ziet ook Facebook zijn groei stagneren en kampt het blijkbaar vooral met een grote terugloop van jongere gebruikers. Volgens onderzoek van Global Web Index is er sprake van een afname van liefst 52% van het aantal jongere gebruikers in Nederland dat actief gebruik maakt van Facebook, ten opzichte van dezelfde periode in 2012.

Niet meer cool en hip?

Zoals gezegd wordt deze afname door de media vaak verklaard doordat Facebook niet meer cool en hip is. Als vaders en moeders meekijken met wat je allemaal uitspookt op Facebook, is het inderdaad niet zo vreemd als jongeren hun online leventje op een andere plek gaan leiden. Ik persoonlijk kan deze conclusie echter niet rijmen met die andere belangrijke resultaten die uit het onderzoek van Global Web Index naar voren komen, namelijk waar al die jongeren dan naar toe gaan.

Waar dan naar toe?

where-are-they-going1

Jongeren die Facebook massaal verlaten omdat het niet meer hip en cool is, en hun ouders meekijken,  zoeken hun heil op ‘nieuwe’ sociale media als Vine, WeChat, Flickr en Whatsapp. Dat is de conclusie die dikwijls wordt getrokken en waar ik persoonlijk grote vraagtekens bij zet. Ja, ik geloof heus dat jongeren minder gebruik maken van Facebook dan voorheen. En ik geloof ook direct dat instant message diensten als WeChat en Whatsapp, en visuele social media als Vine, Flickr en Instagram nog altijd enorm in de lift zitten. Maar ik geloof niet dat de gemene deler is dat dit komt omdat Facebook niet meer hip, cool en afgeschermd genoeg is voor jongeren.

Alle social media over één kam

De belangrijkste denkfout die volgens mij veel wordt gemaakt is dat Facebook als platform eigenlijk niet te vergelijken is met al die concurrenten die nu worden genoemd en waar jongeren massaal naar toe zouden gaan. Facebook, Hyves en MySpace horen grofweg tot dezelfde categorie en zou je in de basis profielenwebsites kunnen noemen. Al die ‘nieuwe’ social media zijn inherent anders ingestoken en mag je volgens mij niet zomaar over één kam scheren. Danny Oosterveer van Marketingfacts vraagt zich in zijn recente overzicht van social mediagebruik in Nederland al hardop af of ‘privé sociale netwerken’ als Whatsapp en WeChat wel tot de social media moeten worden gerekend. Persoonlijk denk ik van niet. E-mail rekenen we tenslotte ook niet tot social media (ook niet als je een reply-to-all doet)? Daarnaast bestaat de aantrekkingskracht van platformen als Vine en Instagram volgens mij vooral uit de zeer specifieke (visuele) toepassingen en echt niet uit het feit dat oom Louis en tante Bep daar (nog) niet meekijken. Er is volgens mij één veel belangrijker kenmerk dat Facebook onderscheidt van de concurrerende platform waar ze gebruikers aan verliezen.

Mobiel is de katalysator van de verandering!

Het valt op dat alle platformen waar jongeren massaal naar toe schijnen te rennen één ding gemeen hebben: het zijn stuk voor stuk mobiele toepassingen. Chatten met Whatsapp doe je op een smartphone, net als filmpjes maken met Vine. Ik denk dat de steeds grotere aanwezigheid van smartphones met goede camera’s en betaalbare databundels een veel grotere kracht is die bepaalt welke platformen verliezen en winnen. Facebook beschikt weliswaar over een mobiele app en er zijn de nodige stappen gezet om de mobiele positie te verstevigen (overname Instagram, lanceren Facebook Messenger, Facebook-telefoons). Toch loopt Facebook haast per definitie achter op kleine, onafhankelijke apps die zich op één specifieke toepassing richten, zoals Vine en Whatsapp. En dus verliest Facebook actieve gebruikers aan platformen die wél gemakkelijk mobiel te gebruiken zijn, waar je wél gemakkelijk gave filmpjes en foto’s mee kunt maken en waar je wél rechtstreeks met je vrienden op je mobieltje kunt chatten.

Wat merk jij in je omgeving? Maken mensen minder gebruik van Facebook dan voorheen? En heb je enig zicht op welke platformen ze nu omarmen?


Geschreven door