Vanaf 19 augustus 2014 wordt de naamgeving van de publieke zenders op radio en televisie aangepast. De publieke omroep gaat verder als één merk NPO om herkenbaarder over te komen. Dat effect wordt slechts gedeeltelijk bereikt.

Herkenbare opbouw

Pas wanneer de publieke omroep een uniforme naamgeving gaat hanteren, wordt daadwerkelijk bereikt dat voor een breed publiek, van jong tot oud, herkenbaar is om welke zender of welk thema het gaat. Het enkel en alleen toevoegen van de afkorting NPO zorgt wel voor meer herkenbaarheid. Gezien vanuit de belasting van het menselijk brein kan het echter nog een stuk beter worden.

Zoals ik in mijn driedelige serie over het meten van de gebruikskwaliteit al beschreef bepaalt de factor herkenbaarheid mede in hoeverre het gebruik van ICT-toepassingen of consumentenproducten aansluit op de kennis van de gebruikers ervan. Samen met de factoren vindbaarheid, leerbaarheid en begrijpelijkheid bepaalt herkenbaarheid in welke mate de nieuwe namen van netten en kanalen van de publieke omroep cognitief aansluit op de brede doelgroep.

Zoeken in een gids

Het zoeken in een papieren of online televisiegids is een proces waarbij een beslissing genomen moet worden tussen respectievelijk zenders en programma’s. In dit proces van human decision making graven mensen in hun langetermijngeheugen of ze iets van eerder herkennen. In dat geval kan op basis van routine snel een keuze worden gemaakt.

Zo’n routinematige beslissing vergt weinig capaciteit van het werkgeheugen in ons brein. Meer capaciteit is vereist wanneer er een conflict ontstaat door onzekerheid over een te maken keuze. Het niet weten wat er valt te verwachten, op basis van een onduidelijke naamgeving, is een oorzaak van zo’n conflict. Met als gevolg dat het ons meer tijd en energie kost om te vinden wat we zoeken. Frustratie en afhaken zijn mogelijke gevolgen.

Het is vergelijkbaar met het niet weten wat er in een afgesloten ruimte te vinden is als dat niet duidelijk op de deur staat aangegeven. Of een website waarin de rubrieken onduidelijke namen hebben gekregen. Wanneer je klassieke muziek wilt luisteren, maakt het selecteren op basis van alleen de naam Radio 4 je onzeker over de gevolgen, als je vooraf niet al wist welke muziek deze zender laat horen.

Vergelijken

Door naast het nummeren van kanalen ook additionele informatie als het onderwerp (bv. klassiek) of de doelgroep (bv. kinderen) aan te bieden kan er, al voordat een keuze is geselecteerd, een betere vergelijking worden gemaakt. Met als gevolg minder snel frustratie over het hebben gemaakt van een verkeerde keuze.

Mensen die voorheen niet wisten waar een bepaalde zender betrekking op had zullen in dat geval eerder besluiten om een dergelijke zender eens uit te proberen. Als je van de themakanalen alleen Politiek 24 kent, krijg je wellicht niet mee dat er nog zeven andere van dit type kanalen beschikbaar zijn. Een logische nummering draagt nog extra bij aan een duidelijk plaatje dat iemand heeft of krijgt van de publieke omroep als geheel.

NPO Radio 4 (Klassiek)

Vanaf 19 augustus begint de naam van elk kanaal met de meest gemeenschappelijke factor, de afkorting NPO. Dat is een goed punt in de plannen van de publieke omroep. Doordat NPO vanaf nu overal gebruikt gaat worden is het snel leerbaar voor de doelgroep. De naam zal daarmee in korte tijd routinematig worden gebruikt.

Dat er mensen zijn die altijd zullen blijven spreken over Nederland 1, of het nog oudere Hilversum 3, is op zichzelf geen probleem voor de leerbaarheid van de kort en krachtige naam NPO. Dat ik onze stad Groninger basketbaltrots Gasterra Flames nog altijd noem naar de vroegere naam Donar betekent ook niet dat ik de naam Flames niet herken.

Televisienet of themakanaal

In mijn beleving, als gebruiker van de publieke omroep, is er geen echt verschil tussen een televisienet als Nederland 1 en een themakanaal als Politiek 24. Ik zie beide als televisiezenders, die ik in eigen land ook via het internet kan bekijken. De NPO beschouwt echter Zapp en Zappelin als (deel van) een televisienet en Zapp Xtra als een themakanaal, terwijl beide dezelfde kinderprogramma’s uitzenden. Verwarrend!

De NPO kan voor duidelijkheid zorgen door de themakanalen simpelweg als televisienet te gaan benoemen naar buiten toe. Dat er intern binnen de organisatie en de omroepen anders mee wordt omgegaan is voor het publiek niet van belang. Ik vind dat te allen tijde de beleving van de gebruikers van televisie en radio voorop moeten (komen te) staan.

3FM of NPO Radio 3?

Aangezien er wel een duidelijk verschil is tussen televisie en radio, is het logisch om de naam Radio te gebruiken achter de afkorting NPO. Om consequent te blijven zal de huidige naam 3FM logischerwijs worden vervangen door NPO Radio 3. Het achtervoegsel FM werd in 1994, twintig jaar geleden, toegevoegd om duidelijk te maken dat de zender in het hele land op FM te beluisteren was. Dat was een andere tijd.

De huidige naam 3FM kan dus worden aangepast in NPO Radio 3 en Radio 4 in NPO Radio 4. Daarmee is het nog niet voor iedereen duidelijk wat er aan onderwerp of soort muziek mag worden verwacht of wat de doelgroep is. Er is hiervoor extra informatie nodig, die in een achtervoegsel kan komen te staan als een soort subnaam.

Wat kan ik verwachten?

Een dergelijke achtervoegsel geeft mensen een globaal idee van wat er inhoudelijk mag worden verwacht op het kanaal als ze een gids gebruiken of van kanaal naar kanaal zappen. Als op 3FM voornamelijk pop, rock en dance wordt gedraaid, en dit in de subnaam wordt vermeld, weet ook iemand die de radiozender nog niet kent, wat er mag worden verwacht.

Het huidige vernieuwingsproces van de NPO lijkt me een goed moment om op dit gebied ook eens iets te doen aan de mengelmoes van onduidelijke benamingen. Kan jij uit de namen Zapp en Zappelin afleiden dat het staat voor respectievelijk programma’s voor kinderen en kleuters/peuters? En denk je bij 101 aan de Teletekstpagina met het laatste nieuws, of toch wel aan het kanaal met televisie-experimenten van BNN?

Wat zie of hoor je waar?

Omdat ik het zelf ook niet uit de huidige benamingen kan afleiden heb ik dit opgezocht. In tabel 1 staat de huidige benaming, de doelgroep en tussen haakjes globaal het soort inhoud vermeld.

Net of themakanaal Doelgroep Globale inhoud
Televisienet
Nederland 1 Breed publiek Nieuws, sport, comedy, spelletjes, series, shows
Nederland 2 Breed publiek Verdiepend
Nederland 3 Kinderen (overdag), jongeren en jong volwassenen Diversen
Zapp (overdag op 3) Kinderen van 6 – 12 jaar Programma’s voor kinderen
Zappelin (overdag op 3) Kleuters en peuters tot 6 jaar Programma’s voor kleuters,  peuters
Themakanalen
Nieuws Breed publiek Live nieuws, herhalingen
Cultura Breed publiek Kunst, cultuur
101 13 – 34 jaar Herhalingen BNN, experimenten
Politiek Breed publiek Live debatten, herhalingen
Best Breed publiek Archief publieke omroep
Doc Breed publiek Documentaires
Zapp Xtra Kinderen tot 12 jaar Programma’s voor kinderen, kleuters, peuters
Humor TV Breed publiek Cabaret, satire
Radionetten
Radio 1 Breed publiek Nieuws, sport, achtergronden
Radio 2 40 – 54 jaar Goud van oud
3FM 15 – 35 jaar Commerciële pop, rock, dance
Radio 4 Breed publiek Klassiek
Radio 5 ‘Maatschappelijk teleurgestelde en gemakzoekende mens’ Lichte muziek, informatie, spelletjes en service
Radio 6 Breed publiek Soul, jazz

Tabel 1: benaming, doelgroep en inhoud publieke omroepen.

Nieuwe namen

Ik tabel 2 zie je hoe de naamgeving nu is, hoe het wordt en hoe het wat mij betreft beter kan. In mijn laatste kolom zie je tussen haakjes de subnaam erbij staan. Die hoeft niet in logo’s terug te komen of in de spreektaal gebruikt te worden. Wel zie ik ze graag in de televisiegidsen terugkomen zodat het iedereen duidelijk is wat ze mogen verwachten.

Je ziet dat ik ook streef naar subnamen die inhoudelijk duidelijker zijn dan de huidige. Zo dekt het woord Experimenten de lading beter dan de huidige naam 101 van het themakanaal, is Archief beter dan Best (want best is een nogal relatief begrip), en Documentaire beter dan Doc. De toevoeging TV in Humor TV lijkt me overbodig.

Hoe het is Hoe het wordt Hoe het beter kan
Televisienetten
Nederland 1 NPO 1 NPO 1 (Algemeen)
Nederland 2 NPO 2 NPO 2 (Verdiepend)
Nederland 3 NPO 3 NPO 3 (Divers)
Zapp (op NPO 3) NPO Zapp (op NPO 3) (op NPO 3 & NPO 10)
Zappelin (op NPO 3) NPO Zappelin (op NPO 3) (op NPO 3 & NPO 10)
Themakanalen Televisienetten
Nieuws NPO Nieuws NPO 4 (Nieuws)
Cultura NPO Cultura NPO 5 (Cultuur)
101 NPO 101 NPO 6 (Experiment)
Politiek NPO Politiek NPO 7 (Politiek)
Best NPO Best NPO 8 (Archief)
Doc NPO Doc NPO 9 (Documentaire)
Zapp Xtra NPO Zapp Xtra NPO 10 (Kinderen & kleuters)
Humor TV NPO Humor TV NPO 11 (Humor)
Radiozenders
Radio 1 NPO Radio 1 NPO Radio 1 (Nieuws)
Radio 2 NPO Radio 2 NPO Radio 2 (Goud van oud)
3FM NPO 3FM NPO Radio 3 (Pop, rock & dance)
Radio 4 NPO Radio 4 NPO Radio 4 (Klassiek)
Radio 5 NPO Radio 5 NPO Radio 5 (Lichte informatie)
Radio 6 NPO Radio 6 NPO Radio 6 (Soul & jazz)

Tabel 2: huidige benamingen, aanstaande wijzigingen en hoe het beter kan.

Discussie

Verandering van iets dat we al kennen ligt doorgaans vrij gevoelig. De nieuwe namen van de NPO zijn mede daarom voer voor discussie. Mijn bovenstaande voorstel is ook een voorbeeld van het aangaan van deze discussie. Het zal bij marketeers vast en zeker reacties oproepen waarin ze aangeven dat je niet aan het sterke merk 3FM moet komen. Of dat Zapp veel beter past bij de jeugd.

Mijn afwegingen zijn gemaakt met in het achterhoofd de werking van ons brein, op het moment dat een keuze voor een televisie- of radionet niet routinematig is. Ik ben benieuwd hoe jij de diverse netten en themakanalen zou willen noemen, op basis van de voor jou belangrijkste criteria. Laat het via een reactie hieronder eens weten.


6.579 keer gelezen Geschreven door